Sturen en meebewegen

Meebewegen

Moet je nu meebewegen of je eigen koers varen? Vind het juiste midden.

Wanneer je op zoek bent naar een balans tussen acceptatie (going with the flow, je leven leiden zonder continu gefrustreerd te zijn, minder begeertes hebben) en realisatie (ergens voor gaan, de lat hoog leggen, resultaat willen bereiken), kom je vaak bedrogen uit. Er zijn boeken over persoonlijke effectiviteit die je teleurstelling en frustratie geven als het je niet lukt zo effectief te zijn. Er zijn ook boeken (met name in de ‘New Age’ hoek) die wat zweverig zijn, maar je proberen te helpen om rustiger te blijven en te accepteren als de dingen die gaan zoals jij wilt. Maar die prikkelen juist weer niet om iets van jezelf te maken en resultaten te bereiken.

Je kunt van beide veel leren. Maar hoe blijf je kritisch? Vraag je af: begrijp ik alle implicaties van wat er gezegd wordt, of klinkt het alleen maar mooi?

Sturen: Persoonlijk succes

Omdat ik zelf een soort niet-te-stoppen drive heb om mezelf ‘te verbeteren’, ben ik altijd geïnteresseerd in boeken die je leren om het maximale uit jezelf te halen. Bijvoorbeeld de bekende ‘De zeven eigenschappen van effectief leiderschap’ van Steven Covey, maar ook (Oosterse) filosofie over wijsheid en zelfontwikkeling. Ook deze site is gericht op vaardig leven. Dat vraagt om ontwikkeling van je persoonlijke effectiviteit.

Die gedrevenheid is mooi. Tegelijk zit er een gevaar in: als je de lat hoog legt en je haalt niet het resultaat dat je wilt halen, kan dat tot teleurstelling leiden. In plaats van het succes en het geluk dat je verwachtte (door het buiten jezelf in een toekomstig doel te leggen), voel je je waardeloos. Dat kan maken dat je het opgeeft en/of juist gaat zoeken naar manieren om jezelf met al je gebreken maar gewoon te accepteren. Je maakt jezelf namelijk heel ongelukkig op deze manier – tenzij je één van de weinigen bent die echt succesvol effectief is zoals je zou willen. En dan nog kun je je afvragen of die succesverslaving op lange termijn tot echt geluk leidt.

Meebewegen: Acceptatie en meegaan met de stroom

Acceptatie, mindfulness, rust vinden.. we vinden het vooral terug in de Oosterse filosofie. In tegenstelling tot wat wij vaak denken, is de Oosterse filosofie niet één brei waarin altijd hetzelfde wordt gezegd. Het confucianisme bijvoorbeeld, is juist gericht op jezelf verbeteren, vooral door aan bepaalde (maatschappelijke) normen te voldoen. In het boeddhisme is zelfverbeteringen juist gericht op je innerlijk, door meditatie. Zen-boeddhisme en taoïsme daarentegen, lijken meer te stellen dat je terug moet naar hoe je zuiver en oorspronkelijk was, zonder aan bepaalde normen te willen voldoen en zonder mooipraterij over hoe je zou moeten zijn of hoe succesvol je al dan niet bent.

De New Age zelfhulpboeken maken een soort modern en warm ‘alles is goed’ sausje van de Oosterse filosofie. Als een comfortabele arm om je schouder die zegt: jij bent net zo goed als ieder ander en alles wat je doet drukt je unieke Zelf (let op, met een hoofdletter!) uit. Je hoeft niks, en dus worden daarmee mensen gecreëerd die zich niet meer verantwoordelijk voelen om nog maar in enige zin resultaat te bereiken – het is toch allemaal goed?

In het Westen kunnen we wel wat zelfacceptatie gebruiken, als troost voor de ‘erfzonde’ die door het Christendom in onze cultuur gebakken zit. Maar het is een uiterste. Zoals het plaatje van dit bericht zegt: alleen dode vissen zwemmen met de stroom mee.

De metafoor

Laten we wat dieper ingaan op die metafoor van de vissen die meezwemmen met de stroming. Het wil uitdrukken dat je niet tegen je natuur in moet gaan en niet moet proberen te forceren. Vissen doen dat ook niet. Maar ze laten zich niet ook niet zomaar meesleuren. Ze maken slim gebruik van de stroming om hun heen. Dat is wat anders. Ze verzetten zich heus niet tegen de stroom – dat kunnen de meeste vissen ook niet en ook mensen kunnen zich maar zeer beperkt tegen de situatie verzetten waar ze in zitten. Je hebt er te weinig invloed op. Maar je kunt wel gebruik maken van de situatie door ervan te leren, of door je acties erop af te stemmen. Als plan A niet mogelijk is, schakel dan over naar plan B.

Een voorbeeld

Stel, je wilt assertiever worden. Je hebt de neiging over je heen te laten lopen of in ieder geval niet genoeg voor jezelf op te komen. De stroming ‘Persoonlijke Effectiviteit’ zou je ertoe blijven pushen om aan die standaard te voldoen. Als het je lukt, mooi! Lukt het je niet zoals je zou willen, waar ben je dan mee bezig? Je bent jezelf aan het pushen om iets tegennatuurlijks te doen en jezelf iets kunstmatigs aan te leren – dat gaat nooit goed. Dat is tegen de stroom inzwemmen, en daar word je moe van.

Helemaal meegaan met de stroom van ‘Zelfacceptatie’ zou betekenen dat je nog minder assertief wordt. Je wilt juist helemaal accepteren wat er gebeurt – ook als je het er niet mee eens bent. Je blijft dan maar slikken, je eigen frustraties wegmasseren en doen alsof je ‘lekker mindful’ bent. Dat is niet meezwemmen met de stroom, dat is als een dode vis door de W.C. gespoeld worden.

Gebruik maken van de stroom, is naar de situatie en de mogelijkheden kijken. Ben je inhoudelijk sterk in je werk? Dan heb je de waarheid aan je zijde – je hoeft niet heel erg assertief te zijn, maar je kan laten zien dat je simpelweg de expert bent en weet hoe het zit. Of je kunt juist goed met mensen omgaan omdat ze je aardig vinden? Dan kun je gebruik maken van je charme en manier van communiceren, waardoor mensen naar je gaan luisteren – misschien juist omdat je je niet zo assertief opstelt als sommige anderen. Je zwemt als een vis in de stroming: je accepteert hoe de rivier stroomt, maar slaat je staartvin op de juiste momenten uit om te komen waar je wilt.

Conclusie

Wanneer we lezen over de kracht van water, acceptatie, en meer van dit soort dingen: Ja, je moet leren om te gaan met tegenslagen, je kunt slimmer meebewegen met de omgeving, en soms moet je je rechtlijnige denken loslaten. Maar wees geen speelbal: jij bepaalt je eigen lot. Je kunt gelukkiger worden door je verlangens en oordelen ‘zacht’ te maken en een balans te vinden tussen jouw belang en de belangen van een ander. Vermijd uitersten!


Wil je hierop reageren? Stuur mij een persoonlijk bericht.

Deel het met iemand anders: