Mindfulstress

mindfulstress

De ultieme mindfulness ervaring? Hoofd in de wolken en gegrond aan een rots? Ziet er stressvol uit!

Hoe je mindfulness ook ziet – als zweverig, Oosters, modewoord, of krachttraining voor de geest – de laatste jaren komt het overal voor. Het komt in allerlei vormen, van wetenschappelijk onderbouwde methodes, spiritueel geneuzel of soms niet meer dan een zorgvuldig gecreëerd imago op social media.

Mindfulness wordt meestal in verband gebracht met stressreductie. Tot rust komen, omgaan met zorgen, en een ‘gelukkiger’ leven leiden. Dat is nogal wat! Wat let je om daar keihard voor te gaan mediteren en koortsachtig ‘in het nu’ te leven? Je zou er bijna stress van krijgen! Mindfulstress!

In dit artikel zoek ik de grens: wat is “mindfulstress” en hoe vermijd je het?

Ik ben sinds kort weer gaan mediteren. Niets bijzonders, gewoon simpele, korte meditaties. Ik gebruik daarbij de app ‘Buddhify’. Ik doe het nu elke dag, al twee weken lang. En hoewel ik de positieve effecten wel merk, komen er ook wat meer worstelingen naar boven. Volgens mij komt dat als volgt.

5 oorzaken van mindfulstress

1. Intensere ervaring

Sommige meditaties richten zich op je zintuigen, ‘hier en nu’. Bijvoorbeeld het gevoel van de houding waarin je zit, de geluiden die je op de achtergrond hoort, of (niet echt een zintuig maar toch) observeren welke gedachten er in je opkomen. Daarmee ontwikkel je een soort gevoeligheid voor dingen die je normaal niet opvallen.

Als gevolg daarvan kan het voor komen dat je bewuster wordt van jezelf en wat je voelt. In plaats van je schouders op te halen wanneer iets tegenzit (waarschijnlijk onderhuids onbewust frustratie opbouwend), ervaar je bewuster hoe je daarop reageert. Dat kan intenser, en daarmee ook stressvoller zijn. Het tegenovergestelde van wat je wilde bereiken!

2. Zelfreflectie

Door de aandacht voor jezelf, doe je vanzelf meer aan zelfreflectie. Je wordt geconfronteerd met jezelf en je gedachten, alsof je voor de spiegel staat, en je neemt bewust de tijd om jezelf aan te blijven kijken. En dat is goed. Maar je zult ook dingen zien die je niet zo mooi vind aan jezelf. Het kan er voor zorgen dat je aan jezelf gaat twijfelen – ben ik wel op de goede weg? Wat vinden anderen van mij? Ben ik wel zoals ik me voor doe? En misschien word je er juist onzeker van.

3. Verwarring

Je zelfreflectie en je ervaring van bovenstaande twee punten, krijgen hun effect op het beoefenen van mindfulness zelf. Je kunt gaan twijfelen ‘of je het wel goed doet’, en of jouw manier van mindfulness en meditatie wel ergens op slaat.

4. Prestatiedrang

Daardoor ontstaat er prestatiedrang: je moet en zal beter mediteren en bewuster in je leven staan. Het gevoel constant iets ‘te moeten’ en niet je dagelijkse moment te vergeten om te.. nou, wat het dan ook is dat je doet voor ‘mindfulness’. Je streeft ernaar om je beter te voelen, beter te zijn dan wie je nu bent.

Zeker als westerlingen hebben we de neiging om zoiets als mindfulness te instrumentaliseren: er is een doel, en mindfulness en meditatie zijn instrumenten om dat doel te bereiken. En tegenwoordig zijn er allerlei manieren om dat te monitoren, zoals door grafiekjes waarin je bijhoudt hoe lang en hoe goed je al bezig bent en met welk effect. Dat werkt voor veel mensen motiverend, maar het werkt ook de verkeerde kant op. Door mindfulness te beoefenen vanuit een soort doelmatigheid, wordt de druk om het ‘goed’ en ‘effectief’ te doen groter.

5. Teleurstelling

Heb je wel eens van die boeken gelezen, waarin een methode werd aangeraden die tot geweldige resultaten zouden leiden? Waardoor je als een ware Zenmeester door het leven zou gaan? Dan ken je ook de teleurstelling: je bent zo bezig geweest het doel te bereiken, dat je daarmee het proces om zeep geholpen hebt. Je hebt Mindfulstress!

Hoe voorkomt je het?

Natuurlijk kun je dit voorkomen. Om maar eens drie manieren te noemen hoe je hier mee om kunt gaan:

Simpel: niet meedoen aan die mindfulness hype! Zeker een effectieve manier om mindfulstress te voorkomen. Maar goed, daarmee gooi je het kind met het badwater weg. Zonde.

Je kunt ook rustiger aan doen, er niet zoveel druk op leggen, en steeds teruggaan naar de basis van meditatie en mindfulness zonder verwachtingen te hebben. Dus de achterliggende filosofie blijven lezen en met kleine stapjes vooruit, proberen het op die manier bestendig onderdeel te maken van je leven. Helemaal geen slechte strategie! Persoonlijk is het me wel lastig gebleken: met ons drukke bestaan verwatert wat je hebt geleerd al snel. Voor je het weet probeer je het om de zoveel tijd opnieuw, zonder blijvend resultaat.

Maar misschien is ‘hoe voorkom je het’ gewoon niet de juiste vraag. En is het allemaal onderdeel van het proces. Als ik naar mezelf kijk, voel ik weer meer de worstelingen die me aan het schrijven brachten. En daardoor ben ik weer blogs gaan schrijven. Dat vind ik hartstikke leuk, maar ik nam de tijd er niet voor! En na de zelftwijfel ben ik wat meer flexibel geworden in de aanpak op mijn werk, waardoor ik weer nieuwe kansen heb gecreëerd en met meer plezier en resultaat aan het werk ben.

Is die fase het uiteindelijk allemaal waard? Goede vraag, iets dat je zelf zult moeten ervaren om tot een antwoord te komen. Maar voor het eerst maak ik mee dat mindfulness meer kan zijn dan ‘makkelijk wegzweven’. Het is makkelijker om op de automatische piloot je leven te leiden en een dikke huid te groeien.

Mijn conclusie is dat het een noodzakelijke fase is van het proces. Nodig om te kunnen groeien. De zelftwijfel nodigt uit om open te blijven staan voor nieuwe manieren van leren en van leven.