Categorie archief: Filosofie

Wu wei: weten wanneer iets te doen – en niets te doen

Wei wu wei: doen zonder te doen. Welk inzicht wil dit ons geven?

In het Taoïsme is ‘wu wei’ een belangrijk begrip, dat ook als je niet geïnteresseerd bent in filosofie enorm veel wijsheid mee te geven heeft. Ik probeer daarom eenvoudig uit te leggen wat ‘wu wei’ is en hoe het je kan helpen om in balans te leven.

Wu wei betekent letterlijk ‘niet doen’. Ook wel wei wu wei: ‘doen zonder te doen’. Dat klinkt tegenstrijdig, maar tegelijk zien we het dagelijks. Denk maar aan de natuur. De natuur ‘doet niets’, maar toch wordt alles gedaan. Bomen groeien, bloemen bloeien, het wordt dag, nacht, het wordt warm en weer koel. Leven en dood, komen en gaan volgen elkaar op. Alles gaat ‘vanzelf zo’, zonder dat de natuur er hard voor lijkt te werken. De natuur doet ook niets tegen zijn (of haar) aard in. Het Taoïsme nodigt eigenlijk uit om de weg van de natuur te volgen: alles te bereiken, zonder iets te hoeven forceren.

Lees verder

Vrije wil

Maak jij zelf jouw keuzes of is alles voorbestemd door natuurwetten?

Hebben mensen een vrije wil? Of is alles wat je doet al bepaald, door een keten van oorzaak en gevolg – natuurwetten, die ook gelden in jouw hersenen, waardoor de keuzes die je maakt niet ‘jouw’ keuzes zijn? Het is één van de grootste vragen in de filosofie. En het is niet alleen maar interessant voor filosofen. Want als jij niet bepaalt wat je doet en wat je kiest, en je begaat een misdaad, is dat dan wel jouw schuld? Ben je wel verantwoordelijk voor je daden of is alles wat je doet maar een stom ‘gevolg’ van je DNA, de maatschappij, natuurwetten?

In deze blog zal ik proberen deze Grote Vraag wat kleiner te maken en wat praktischer te benaderen. Want met ons talige onderscheid tussen ‘determinisme‘ en ‘indeterminisme, maken we het onszelf ook wel onmogelijk.

 

Lees verder

De rust van Karma

Wat ik heb geleerd van een Balinese taxichauffeur

In Bali leerden mijn vrouw en ik een taxichauffeur / tour guide kennen, zijn naam is Nyoman. Een van de keren dat we met hem meereden vertelde hij dat iemand hem een paar dagen daarvoor had aangereden. Zijn auto was beschadigd. Ze reden naar de kant om de schade op te meten – en plotseling ging de ander er vandoor.

Nyoman is voor zijn inkomsten volledig afhankelijk van zijn auto (en hoe die eruit ziet). Autoverzekeringen zijn in Bali niet te betalen en vaak krijg je geen geld terug. Dus het was heel erg voor hem, de schade was 2x groter dan wij voor een dag rondreizen aan hem betaalden.

Maar hij bleef er heel kalm onder. Vredig zelfs. Hij had geen behoefte aan wraak en had geen boos gevoel door het onrecht dat hem was aangedaan. Nee, vertelde hij, ‘want ik geloof in Karma’. Hij zei het alsof dat alles verklaarde. Wat betekent het voor hem en wat kunnen wij daarvan leren?

Lees verder

De keerzijde van nuttig zijn

Een luwak eet de juiste koffiebonen. Enzymen bewerken de bonen in de maag. Ze worden in het geheel weer uitgepoept en mensen gebruiken deze bonen voor dure koffie.

In mijn vakantie op Bali kwamen we bij een koffieplantage waar ze koffie van de ‘luwak’ hadden; het katachtige dier dat koffiebonen eet, uitpoept en.. mensen maken daar de duurste koffie van. De dieren zaten er opgesloten in kooien.

Het zette me aan het denken. De luwak heeft zonder het te weten een eigenschap die mensen nuttig vinden, en daarom wordt hij opgesloten. Het liefst zou hij waarschijnlijk lekker zorgeloos door de natuur rondzwerven en hier en daar wat koffieboontjes eten. Had hij die eigenschap niet gehad, dan had waarschijnlijk niemand naar hem om gekeken. En dat is voor veel dieren zo. Dieren met de mooiste huiden, hoorns, of eetbare delen worden gepakt.

Goed, het gaat me nu niet om dieren. Ik ben veel meer geïnteresseerd of dit misschien ook zo is voor mensen. Worden mensen ‘opgesloten’ door anderen zodat ze gebruik kunnen maken van hun nuttige kwaliteiten?

Lees verder

Gebed van een ongelovige

bidden

Bidden als ongelovige. Onmogelijk? Nep? Fantasie? Hypocriet..?

Als ‘atheist’ ben ik gefascineerd door de praktische ‘beoefening’ van religie. Net zoals ik, en veel mensen, met een soort ontzag naar de beoefening van Zen kijk, meditatie, zie ik ook de waarde van de beoefening van religie. De persoonlijke, intieme religie zoals die vaak vergeten wordt. Want meestal hebben we het over religie als tegenovergestelde van wetenschap, de dogma’s en achterhaalde maatschappelijke opvattingen, wat je ervan moet of juist niet mag, en datgene dat het nieuws haalt.

In deze blog wil ik eens bekijken wat ik kan leren van de respectvolle en persoonlijke toewijding, de meer spirituele kant van religie. Ik denk namelijk dat het zinvol kan zijn om te mediteren of te bidden – maar dat maakt de theoretische godsdienst erachter het nog niet waar’. 

Kun je die religieuze toewijding ook beoefenen als je niet in God gelooft – kun je bidden als ongelovige?

Lees verder