Vrije wil

Maak jij zelf jouw keuzes of is alles voorbestemd door natuurwetten?

Hebben mensen een vrije wil? Of is alles wat je doet al bepaald, door een keten van oorzaak en gevolg – natuurwetten, die ook gelden in jouw hersenen, waardoor de keuzes die je maakt niet ‘jouw’ keuzes zijn? Het is één van de grootste vragen in de filosofie. En het is niet alleen maar interessant voor filosofen. Want als jij niet bepaalt wat je doet en wat je kiest, en je begaat een misdaad, is dat dan wel jouw schuld? Ben je wel verantwoordelijk voor je daden of is alles wat je doet maar een stom ‘gevolg’ van je DNA, de maatschappij, natuurwetten?

In deze blog zal ik proberen deze Grote Vraag wat kleiner te maken en wat praktischer te benaderen. Want met ons talige onderscheid tussen ‘determinisme‘ en ‘indeterminisme, maken we het onszelf ook wel onmogelijk.

 

Lees verder

De rust van Karma

Wat ik heb geleerd van een Balinese taxichauffeur

In Bali leerden mijn vrouw en ik een taxichauffeur / tour guide kennen, zijn naam is Nyoman. Een van de keren dat we met hem meereden vertelde hij dat iemand hem een paar dagen daarvoor had aangereden. Zijn auto was beschadigd. Ze reden naar de kant om de schade op te meten – en plotseling ging de ander er vandoor.

Nyoman is voor zijn inkomsten volledig afhankelijk van zijn auto (en hoe die eruit ziet). Autoverzekeringen zijn in Bali niet te betalen en vaak krijg je geen geld terug. Dus het was heel erg voor hem, de schade was 2x groter dan wij voor een dag rondreizen aan hem betaalden.

Maar hij bleef er heel kalm onder. Vredig zelfs. Hij had geen behoefte aan wraak en had geen boos gevoel door het onrecht dat hem was aangedaan. Nee, vertelde hij, ‘want ik geloof in Karma’. Hij zei het alsof dat alles verklaarde. Wat betekent het voor hem en wat kunnen wij daarvan leren?

Lees verder

De keerzijde van nuttig zijn

Een luwak eet de juiste koffiebonen. Enzymen bewerken de bonen in de maag. Ze worden in het geheel weer uitgepoept en mensen gebruiken deze bonen voor dure koffie.

In mijn vakantie op Bali kwamen we bij een koffieplantage waar ze koffie van de ‘luwak’ hadden; het katachtige dier dat koffiebonen eet, uitpoept en.. mensen maken daar de duurste koffie van. De dieren zaten er opgesloten in kooien.

Het zette me aan het denken. De luwak heeft zonder het te weten een eigenschap die mensen nuttig vinden, en daarom wordt hij opgesloten. Het liefst zou hij waarschijnlijk lekker zorgeloos door de natuur rondzwerven en hier en daar wat koffieboontjes eten. Had hij die eigenschap niet gehad, dan had waarschijnlijk niemand naar hem om gekeken. En dat is voor veel dieren zo. Dieren met de mooiste huiden, hoorns, of eetbare delen worden gepakt.

Goed, het gaat me nu niet om dieren. Ik ben veel meer geïnteresseerd of dit misschien ook zo is voor mensen. Worden mensen ‘opgesloten’ door anderen zodat ze gebruik kunnen maken van hun nuttige kwaliteiten?

Lees verder

Jezelf een spiegel voorhouden

Is het mogelijk om echt Jezelf te zien – zonder intermedium dat het beeld verstoort of vervormt?

Niemand kan zichzelf zien. Niet rechtstreeks, niet zonder gebruik te maken van een ‘spiegel’: iets buiten jezelf dat helpt om iets van jezelf te zien. Wat je over jezelf leert is daarom meestal indirect en afhankelijk van iets buiten jezelf.

De vraag is of datgene wat je nodig hebt om jezelf te kunnen zien, wel altijd even zuiver en betrouwbaar is. In de feedback die je krijgt zit vaak een vervorming, of ruis, projectie. Hoe dan, kun je jezelf leren kennen? Kun je bewust leren welke spiegels betrouwbaar zijn en welke niet?

Lees verder

Gebed van een ongelovige

bidden

Bidden als ongelovige. Onmogelijk? Nep? Fantasie? Hypocriet..?

Als ‘atheist’ ben ik gefascineerd door de praktische ‘beoefening’ van religie. Net zoals ik, en veel mensen, met een soort ontzag naar de beoefening van Zen kijk, meditatie, zie ik ook de waarde van de beoefening van religie. De persoonlijke, intieme religie zoals die vaak vergeten wordt. Want meestal hebben we het over religie als tegenovergestelde van wetenschap, de dogma’s en achterhaalde maatschappelijke opvattingen, wat je ervan moet of juist niet mag, en datgene dat het nieuws haalt.

In deze blog wil ik eens bekijken wat ik kan leren van de respectvolle en persoonlijke toewijding, de meer spirituele kant van religie. Ik denk namelijk dat het zinvol kan zijn om te mediteren of te bidden – maar dat maakt de theoretische godsdienst erachter het nog niet waar’. 

Kun je die religieuze toewijding ook beoefenen als je niet in God gelooft – kun je bidden als ongelovige?

Lees verder

Bepaal je intentie voor de dag

Je intentie voor de dag heeft grote invloed op of het je lukt om met zaken te 'dealen' zoals jij dat wilt.

Je intentie voor de dag heeft grote invloed op of het je lukt om met zaken te ‘dealen’ zoals jij dat wilt.

Ik luister graag naar de korte meditaties van de app Buddhify op mijn telefoon. Bijvoorbeeld als ik naar mijn werk reis ’s ochtends. Eén daarvan helpt me steeds als ik met tegenzin naar werk ga of bezorgd ben over een ‘moeilijke’ dag vol uitdagingen.

Meestal denderen we gewoon direct de dag in. Soms piekerend, soms gehaast, of in ieder geval zonder erbij stil te staan gaan we aan de gang. En aan het eind van de dag zijn we ‘op’. Of misschien ben ik de enige, maar dat laat ik aan jou om te bepalen.

De ochtend is het perfecte moment om even tot bezinning te komen en een strategie te kiezen om het beste uit je dag te halen. Dat kun je doen, door je intentie te bepalen.

Lees verder

Challenge #3: Evaluatie

look-up-from-your-phone

Tenzij je nu op je telefoon naar Simpel en Treffend kijkt!

Een tijd geleden nam ik als uitdaging om 30 dagen geen iZombie te zijn: een maand lang bewust minder tijd doden (geest dodend?) door mijn telefoon.

Ik had me een aantal dingen voorgenomen: Geen tijd doden, geen spelletjes meer, telefoon niet meer in de broekzak, en evalueren na een maand.

En dat levert een gemengde ervaring op.

Lees verder